Definicja biżuterii obejmuje zarówno drobne wyroby złotnicze i jubilerskie, uzywane jako ozdoby ciała i stroju, wykonywane przede wszystkim z materiałów cennych (szlachetne metale: złoto, srebro, platyna, drogie kamienie, kość słoniowa) i ozdobnych (masa perłowa itp.), zdobione różnorodnymi technikami i odznaczające się zwykle artystycznym wykonaniem; w tym znaczeniu także ozdoby ludów pierwotnych z barwnych kamyków, rogów, kości itp.

Biżuteria znana była we wszystkich epokach i środowiskach kulturowych, które w różny sposób określały jej rolę społeczną i zasób podstawowych form. Punktem wyjścia była zwykle funkcja użytkowa przedmiotu, szczególnie wyraźna w wyrobach służących do dekoracji stroju (agrafy, klamry, guzy, szpile, brosze, pasy). W bizuterii stanowiącej ozdobę ciała (diademy, naszyjniki, łańcuchy, wisiory, medaliony, kolczyki, naramienniki, bransolety, pierścienie) przeważał czynnik dekoracyjny. Biżuteria służyła również potrzebom kultu religijnego (amulety, talizmany itp.) - stosowana jako oznaka władzy, godności świeckiej, religijnej, przynależności klasowej, jako zewnętrzna forma bogactwa.

W mojej pracy skupiam się głównie na biżuterii wykonanej z metalu,ze szczególnym uwzględnieniem złota i srebra, zacznę jednak od wspomnienia najwczePniejszych przedmiotów służących zdobieniu ciała ludzkiego.

• Początkowo do ozdabiania ciała służyły zapwne materiały nietrwałe - kwiaty, drewno, skóra, pióra, które nie zachowały sie w wykopaliskach. Jedne z najwczePniejszych ozdób odnalezione w Czechach a pochodzące sprzed ok.25 000 lat (paleolit - starsza epoka kamienna), były to naszyjniki z zębów zwierząt,muszli, kości mamuta.
  
  Z tego też okresu pochodzą najstarsze odnalezione groby zawierające ślady ceremonialnego pochówku - ciało przybrane było paciorkami i bransoletami. ( autor - człowiek z Cro-Magnion)

• Rozwój wyrobów z metalu następował raz z rozwojem metalurgii, czyli w epoce brązu. Złoto było metalem odkrytym i używanym bardzo wcześnie. W świecie starożytnym wykorzystywano jego płytko położone złoża - dostęp do tego kruszca był zapewnie stosunkowo łatwy. Ponieważ jest to metal nie nadający się do produkcji narzędzi i broni a jesdnocześnie został uznany za wyjątkowo dekoracyjny, od najdawniejszych czasów używany był do wytwarzania ozdób, przedmiotów dekoracyjnych itp.

• Wyobrażenie o jakosci najstarszych wyrobów ze srebra i złota dają znaleziska z grobowców królewskich w Ur. W grobie jednej z "królowych" znaleziono bogate klejnoty, naczynia ze złota oraz dwie łodzie używane na Eufracie; jedna była wykonana ze srebra druga z miedzi, o długości 60 cm. Znaleziono także przybranie głowy królowej. Grubo podbita peruka była owinięta trzema sznurami lapis - lazuli i czerwonego krwawnika. Z dolnego sznura zwisału złote pierścienie, z drugiego złote liście bukowe, z trzeciego - liście wierzby i złote kwiaty.Nad tym wszystkim tkwił pieciozębny grzebień ozdobiony złotymi kwiatami z inkrustacją z lapis - lazuli. Spiralne złote druciki ozdabiały skronie, towarzyszyły im ciężkie kolczyki w kształcie półksiężyca. (przedmioty te pochodzą prawdopodobnie z IV tysiącleci przed naszą erą)
  
• W Starożytnym Egipcie biżuteria była niezbędnym dodatkiem ozdabiającym i świadczącym o pozycji człowieka ją noszącego. Od najskromniejszych miedzianych bransolet, pierścieni, naszyjników z pereł, terakoty do najbardziej wyszukanych wyrobów jubilerskich - diademów, bransolet, naramienników ze złota i srebra, inkrustowanych kolorowymi kamieniami.
  Do typowych dla najwcześniejszych okresów państwa egipskiego (Stare Państwo), a nie zarzucony również później należy charakterystychny typ naszyjnika - szeroki, złożony z wielu łańcuchów z perłami i wisiorami, przykrywający tors od szyi do piersi - usech.
  
  W Egipcie złotnictwo było rzemiosłem - nie zaliczalo się do sztuki - stosowano specyficzny system pracy: nie bylo w zasadzie jednego artysty, który dzieło by wykonywał sam od początku do końca - istniały oddzielne kategorie zajmujące się płukaniem metalu, wytapianiem, kuciem, oddzielnie istniał rytownik w metalu, złotnik wykańczający całą pracę, szlifierz kamieni, wykonawca emalii, rzemieślnik łączący poszczególne części w jeden wyrób np. naszyjnik.
  W okresie Średniego Państwa wytwory złotników przewyszyły znacznie precyzją i inwencją artystyczną wcześniejsze - jako przykład niech posłuża pektorały Sezastrisa II i jego córek z Dahszur. Odznaczają się one niezwykłą starannością wykonania emalii na złocie, a także pełnym lekkości i pomysłowości rozmieszczeniem symboliki religijnej w zawieszkach.
  
  Najświetniejsze przykłady wyrobów złotniczych i jubilerskich są nam znane z odkrytego na początku XX w. grobowca jednego z mniej ważnych władców - Tutanchamona - zięcia Echnatona (co daje pewne wyobrażenie o grobowcach władców znamienitszych, ograbionych zwykle już w starożytności). Grobowiec zawierał min. malowane skrzynie i łoża, naczynia alabastrowe, hebanowy tron inkrustowany złotem i emaliami, wytłaczany w złocie portret zmarłego, wielkie ilości biżuterii, pektorałów, skarabeuszy i amuletów ze złota, wysadzanych drogimi kamieniami.
  
• W basenie morza Śródziemnego w tym okresie również kultura minojska, jak na kulture bardzo wyrafinowaną przystało, odznaczała się wysoką techniką i wysokim poziomem wzornictwa, które możemy podziwiać w zachowanych wyrobach jak np. zapinka składająca się z dwóch stylizowanych pszczół trzymających kulke miodu i innych złotych ozdobach.
  
• Najeźdzcy, którzy osiedlili się na półwyspie peloponezkim i stworzyli kulturę mykeńską, wytwarzali piękne złote przedmioty, często wykonywane skomplikowanymi technikami, jak np. brązowy sztylet odnaleziony w Mykenach, inkrustowany złotem i srebrem, przedstawiający polowanie na lwy.
  
  W grobowcach królewskich w Mykenach, ich odkrywca Schliemann , znalazł olbrzymie ilości przedmiotów ze złota: diademy, liście wawrzynowe, liście z ornamentami, zwierzętami i kwiatami, motylami, klejnoty ozdobione wizerunkami lwów i innych zwierząt, wojowników, kobiet, gryfów, jeleni; koronę ze złota z trzydziestoma sześcioma lisciami ustawionymi pionowo wokoł głowy, broszki, zapinki do włosów, sygnety i bransolety zdobione techniką ingalio (zdobienie wklęsłym ryciem), paski, klejnoty, złote kwiaty, guziki itd.
  
  
• Jeżeli chodzi o klasyczną kulturę grecką, większość przykładów z tego okresu zaliczyć należy do złotnictwa, a nie jubilerstwa. Jednym z najbardziej znanych przykładów jest np. srebrna amfora znaleziona w Czertomłyku (z I poł. IV w.p.n.e.), która oprócz wspaniałej formy prezentuje niemal wszystkie znane techniki złotnicze w bardzo dobrym wydaniu.
  Ogólnie można stwierdzić, że już w Grecji kunszt złotniczy osiągnął tak wysoki poziom, że w czasach starożytnych dokonano prawie wszystkiego jeśli chodzi o technike w złotnictwie. W czasach nowożytnych udoskonalono jedynie metody prowadzące do szybszego uzyskania finalnego wyrobu. Udoskonaleniu uległy techniki towarzyszące złotnictwu, takie jak emalie i szlifowanie kamieni.
• Jeśli w wykopaliskach greckich mało było biżuterii, to na Półwyspie Apenińskim, poczynając od Etrusków,znajdowano wiele ozdób.
  Rzym lubował się w złocie, złoto i srebro wydobywano na skalę niemal przemysłową, znane i podziwiane były szczególnie kunsztowne wyroby. Złoto świadczące o bogactwie gromadzono i wykorzystywano do celów dekoracyjnych, posuwano się nawet do wykładania złtem stropów i ścian domów.
  Przykładami biżuterii mogą być ozdoby odnalezione w Pompejach.
  
  
• W okresie wczesnego Średniowiecza nastąpił regres w sztuce złotniczej, jednak i tutaj można zaobserwować ciekawe przykłady sztuki jubilerskiej, jak np. wyroby lombardzkie.
  Średniowieczne przykłady z terenów Polski mogą być mylące, gdyż były to początki rozwoju tej dziedziny sztuki.
  
  
• W późniejszych epokach można obserwować rozwój wzornictwa, charakterystyczny dla kolejnych epok. Formy artystyczne biżuterii ksztaltowały się zgodnie z ogólnymi przemianami stylowymi, korzystając we właściwej sobie skali z repertuaru ornamentalnych środków wypowiedzi plastycznej i wątków tematycznych.
  
  Wprowadzono pewne kanony - np. sposoby szlifowania poszczególnych rodzajów kamieni, sposoby ich osadzania. Pewne techniki jubilerskie były stosowane i udoskonalane, inne zaś całkowicie zarzucano, jak to się stało z emaliamii pod koniec XIX w.
  
  Ciekawa i fascynujaca jest biżuteria secesyjna.
  
  
• Współcześnie powszechnie używana jest biżuteria w której stosuje się sztuczne i syntetyczne kamienie, perły hodowlane, można też zaobserwować "powrót" do materiałów naturalnych takich jak skóra, drewno, pióra. Obok metali szlachetnych, do których dołączyła platyna, używa się mniej szlachetnej miedzi lub całkiem nieszlachetnego plastiku. Obok twórczości artystycznej, elitarnej, widać ogromną ilość biżuterii tandetnej, bezwartościowej, masowo powielanej, lub drogiej, z cennych materiałów, lecz mającej jedynie pokazać wysoka pozycję (finansową) ją noszącego.